Galeria Wielkopolska * Zdjêcia * Turystyka * Zabytki
 
 

Borków Stary

Drewniany kościół, dwór, spichlerz

Ogólne informacje

Wieś leżąca w gminie Żelazków, powiat kaliski. Liczy około 400 mieszkańców. Położona jest ok. 6 km. na północ od Kalisza. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1261 roku.

 
Pokaż Wielkopolska na większej mapie


Będąc w Borkowie Starym warto także zobaczyć:

skansen w Russowie ok. 3 km.
Kalisz ok. 7 km.
pałac i drewniany kościół w Tłokini Kościelnej 10 km.
zamek w Gołuchowie ok. 16 km.

Kościół

Odkrycie definiowane jest jako zdobycie wiedzy o czymś dotychczas niezbadanym, dotarcie do nieznanych obszarów. To także natrafienie na coś, o czego istnieniu nie wiedziano. Kiedy Archimedes zauważył, że ciało zanurzone w wodzie wypiera jej tyle ile waży krzyknął “Eureka”, co z greckiego oznacza znalazłem. Co by nie mówić o tym, wydawałoby się, oczywistym terminie przychodzi nam na myśl jeszcze jedno stwierdzenie – fascynujące. Dlaczego mówię o tym w tekście poświęconym drewnianej świątyni? Odpowiedź znajduje się poniżej.

Kościół pw. św. Andrzeja Apostoła pochodzi z ok. 1710 roku. Wzniesiono go w konstrukcji zrębowej, jest to obiekt jednonawowy, z niższym i węższym od nawy prezbiterium zamkniętym wielobocznie. Od zachodu znajduje się dwukondygnacyjna wieża z kruchtą w przyziemiu, zwieńczona hełmem i latarnią. Patrząc na epokę w której został wzniesiony oraz jego cechy architektoniczne reprezentuje barok, styl cechujący się monumentalnością, dynamiką, bogactwem dekoracji i form ornamentalnych. Wiejskie kościółki drewniane jakby nie pasują do tego opisu, ale niech zewnętrzne ściany nas nie zmylą, to co najważniejsze znajduje się w jego wnętrzu. To tak jakby oceniać książkę po okładce.
Wspomniany styl barokowy objawia się z całą okazałością przekroczywszy progi świątyni. Tu aż czuć w powietrzu XVIII wiek! Z tego okresu pochodzą m.in. trzy ołtarze – główny oraz boczne. Wszystkie zbudowane są z drewna, do tego polichromowane ze złoceniami. W malarstwie religijnym epoki baroku dominowała tematyka mistyczno-symboliczna. Tak też jest w Borkowie. Wróćmy teraz do naszego odkrycia wzmiankowanego we wstępie. Otóż, podczas remontu przeprowadzonego w latach 1964-1966 wydobyto ze ścian zespół polichromii wykonany najprawdopodobniej tuż po wzniesieniu kościoła. Prac konserwatorskich dokonał Zbigniew Jaskowiak z Krakowa. Przez lata były one niewidoczne, a teraz znów możemy cieszyć się ich widokiem – warto pamiętać, że w naszym regionie stanowią one ogromną rzadkość. Stare kościoły kryją w sobie wiele tajemnic, niekiedy skrywanych przez wiele warstw farb, tynków, czy nawet desek i cegieł. Są to swojego rodzaju przekazy od poprzednich pokoleń. Wróćmy z powrotem do naszych malunków. Wykonano je temperą na drewnie - jest to technika malarska znana od starożytności. W wielkim skrócie polega ona na użyciu farb, których spoiwo (np. białko, żółtko, guma, lub klej) mieszane jest z żywicami i olejami. W przypadku polichromii z Borkowa Starego tworzą ją dekoracje iluzjonistyczne i patronowe pokrywające zrąb ścian prezbiterium i przedstawiające tzw. Vir Dolorum, czyli wizerunek Jezusa Chrystusa nie będącego jeszcze w chwale, lecz ukazującego rany zadane podczas ukrzyżowania. Zasiadający Mąż Boleści ma skrzyżowane i związane ręce, z trzciną w jednej z dłoni. Jego głowa jest ukoronowana cierniem. Nad drzwiami do zakrystii namalowano ozdobny portal ujęty iluzjonistycznie, czyli dążono do możliwie wiernego oddania złudzenia rzeczywistości. Za ołtarzem głównym również zobaczymy podobne malowidła, tym razem jest to przedstawienie monumentalnej kotary. Na dokładne poznanie wszystkich polichromii w kościele moglibyśmy poświęcić cały artykuł, ale oprócz niej warto zwrócić uwagę jeszcze na inne rzeczy. Spoglądając na wspominany już ołtarz główny zobaczymy XVIII-wieczną kopię obrazu Matki Boskiej "Salus Populi Romani" z rzymskiego kościoła Santa Maria Maggiore. Srebrne sukienki na obrazie z Borkowa Starego również pochodzą z tej epoki. Korona Marii unoszona jest przez parę aniołów.
Przed świątynią znajduje się Mauzoleum Chełkowskich, umieszczone tuż przy ogrodzeniu kościoła pochodzące z końca XIX wieku, wzniesione w stylu neoklasycystycznym. Wejście zostało ujęte jest parą kolumienek, a nad drzwiami znajduje się herb rodziny - Wczele.

Ostatni generalny remont w świątyni przeprowadzono już dawno temu, co dobrze widać na
pierwszy rzut oka – chociażby po dachu lub drewnianych ścianach. To co niewidoczne przedstawia
się jeszcze gorzej, a jedno jest pewne, kościół ten na prawdę potrzebuje naszego zainteresowania.
W imieniu swoim oraz parafii proszę o pomoc ludzi, którym nasze drewniane skarby, świątynie
wzniesione ku chwale Boga, nie są obojętne. Żadna złotówka przekazana na szczytny cel ratowania
naszego dziedzictwa nie będzie zmarnowana. Oto konto parafii na które można wpłacać pieniążki
przeznaczone na renowację zabytkowego obiektu:

Bank Spółdzielczy Ziemi Kaliskiej, Parafia
Rzymsko-Katolicka pw. św. Andrzeja w Borkowie Starym 40 8404 0006 2003 0023 0508 0001 z
dopiskiem “remont”.

Borków Stary, kościół.

Borków Stary, kościół.

Dwór

Klasycystyczny dwór z początku XIX wieku. Obiekt murowany, otynkowany, z piętrowym czterokolumnowym portykiem zwieńczonym trójkątnym frontonem z herbem Wczele. Wewnątrz klatka schodowa z balustradą empirową. Wokół park o powierzchni 1,9 ha. Przy bramie wjazdowej spichlerz. Obecnie własność prywatna, w trakcie remontu. Obiekt niedostepny.

Borków Stary, dwór.

Borków Stary, spichlerz.

Zabudowa wsi

We wsi liczne przykłady tradycyjnej, drewnianej zabudowy.

Borków Stary, drewniana zabudowa.

Borków Stary, drewniana zabudowa.

Wielkopolskie zamki, pałace i dwory

Źródło: Tekst o drewnianym kościele pierwotnie opublikowany w Opiekunie, dwutygodniku Diecezji Kaliskiej,P. Anders, W. Łęcki, P. Maluśkiewicz. Słownik Krajoznawczy Wielkopolski, materiały własne, Fot. Aleksander Liebert

Tagi:Wielkopolska, Galeria, Fotografie, zdjęcia, stocks photo, noclegi, nocleg, turystyka, Borków, dwór, drewniany kościół, powiat kaliski

polityka prywatności